Sophia ZKM zelfonderzoek en coaching

Sophia  20 januari 2017  in Artikelen

Is een mens te karakteriseren met vaststaande persoonlijkheidseigenschappen? Nee, zegt prof. Hubert Hermans. Een mens is meerstemmig: we kunnen vanuit verschillende ik-posities naar de wereld kijken. Vaak staan die verschillende ik-posities echter los van elkaar. We raken verstrikt in vaste gedragspatronen en kunnen daar dan niet meer uitkomen. Door een dialoog aan te gaan tussen twee tegenovergestelde ik-posities, ontstaan nieuwe mogelijkheden.

Dialoog

Zo kan het zijn dat iemand op het werk heel onopvallend is en weinig initiatief toont, maar bij de sportclub heel fanatiek is en veel initiatieven neemt. We hebben allemaal dit soort tegenovergestelde kanten. Vaak staan ze los van elkaar. Dat is jammer omdat die verschillende kanten elkaar juist mooi zouden kunnen aanvullen. In een zelfonderzoek volgens de ZKM methode gaan die tegenovergestelde kanten met elkaar in dialoog. Zo ontwikkelt zich een evenwichtige 3e positie, met het beste van beide kanten. Hermans geeft het voorbeeld van Peter:

Peter is directeur van een bedrijf. In zijn werk is hij gedreven, maar anderen zien hem ook als arrogant en een betweter. Peter is altijd onderweg en gestrest, nooit ontspannen. In zijn vrije tijd is hij hobbyboer. Daar is hij ontspannen en voelt hij zich verbonden met familie en de natuur. In een coachingtraject worden deze twee kanten met elkaar verbonden. Peter ontdekt situaties waarin beide posities een rol kunnen spelen en elkaar ondersteunen. Dat is eerst onwennig, maar gaandeweg lukt het hem om die posities samen te voegen tot een nieuwe positie: ‘de directeur die ook hobbyboer is’. Vanuit deze 3e positie gaat hij als vanzelf meer ontspannen om met zijn medewerkers en stelt hij zich meer open voor ideeën van anderen. Zo heeft hij een nieuwe kant van zichzelf ontwikkeld door het beste van twee tegenovergestelde kanten te combineren.

In een veranderingsproces is het dus niet alleen belangrijk dat we verschillende kanten hebben, maar vooral dat er een dialoog ontstaat tussen die verschillende ik-posities. Daardoor kunnen we patronen doorbreken en onze talenten beter benutten en combineren.

Meerdimensionaal

Juist doordat een mens niet één-dimensionaal maar meerdimensionaal is, is het mogelijk om te veranderen. Vaak ontstaan reactiepatronen in de loop van je leven en die kunnen behoorlijk dominant worden. Maar dat is niet het hele verhaal. Uit je levensverhaal blijkt dat je als persoon veel meer kanten hebt, alleen staan die kanten los van elkaar en zijn ze vaak beperkt tot één of een paar situaties. Op het moment dat je die posities een kans geeft op andere plekken in je leven, verandert je manier van denken en doen. Zo ontstaat er een dialoog tussen je verschillende ik-posities. Dan blijkt dat je zoveel meer kunt en zoveel meer wilt dan je nu voor mogelijk houdt.

Hubert Hermans, Dialogical Self in actie, de meerwaarde van meerstemmigheid. In: De psycholoog, september 2016.